به گزارش پایگاه خبری پل بیم، آب همواره یکی از مهمترین چالشهای زیرساختی قشم بوده است. در سالهای اخیر، رشد جمعیت، گسترش سکونتگاهها، توسعه گردشگری و افزایش فعالیتهای اقتصادی، این چالش را پررنگتر کرد و توسعه آبشیرینکنها را به یکی از مهمترین برنامههای زیرساختی جزیره تبدیل ساخت.
طی یک دهه گذشته، پروژههای متعددی برای افزایش ظرفیت تولید آب اجرا و وعدههای مختلفی برای رسیدن به آب پایدار مطرح شد؛ اما بررسی میدانی مغستان نشان میدهد در بخشی زیادی از روستاهای جزیره، آب هنوز با فاصلههای طولانی به شبکه میرسد و ذخیرهسازی و خرید آب تانکری، بخشی از زندگی روزمره مردم است. مسئله امروز آب در قشم، تنها به میزان تولید محدود نمیشود؛ بلکه فاصله میان تولید، انتقال و توزیع، تجربه متفاوتی را برای ساکنان نقاط مختلف جزیره رقم زده است.
یک جزیره، دو تجربه از آب
خدمات آبرسانی در قشم توسط دو مجموعه اصلی انجام میشود و همین موضوع، بخشی از تفاوت تجربه مردم از دسترسی به آب را رقم زده است. شرکت آب، برق و تأسیسات قشم در محدوده تحت مدیریت سازمان منطقه آزاد، مسئولیت تامین و توزیع آب شهر قشم و روستاهای طولا، حمیری، دفاری، کابلی، تلمبو و تورگان را بر عهده دارد.
در بخش دیگر جزیره، شرکت آب و فاضلاب هرمزگان مسئولیت آبرسانی به بخش وسیعی از شهرها و روستاها را بر عهده دارد؛ محدودهای گستردهتر که پراکندگی سکونتگاهها، شرایط تامین و انتقال آب را متفاوت کرده است.
بر اساس آمار اعلام شده از سوی شرکت آب، برق و تاسیسات قشم، این مجموعه حدود ۳۰ هزار مشترک و نزدیک به ۸۰ هزار نفر جمعیت را تحت پوشش دارد. در مقابل، آمار تفکیکی تعداد مشترکان و جمعیت تحت پوشش آبفای قشم در دسترس نیست.
توسعه آب؛ از ظرفیت تا واقعیت
طی سالهای گذشته، افزایش ظرفیت تولید آب محور اصلی برنامههای آبرسانی در قشم بوده است. شرکت آب، برق و تاسیسات قشم از توسعه آبشیرینکنها و افزایش ظرفیت تولید در محدوده تحت مدیریت خود خبر داده و آبفای هرمزگان نیز در سال ۱۴۰۲ اجرای آبشیرینکن چهار هزار مترمکعبی برای تامین آب ۱۳ روستای غرب جزیره را آغاز کرده است.
با وجود این اقدامات، بررسی میدانی مغستان نشان میدهد در بخشی از جزیره، چالش اصلی همچنان در انتقال و توزیع آب و رساندن آن به مصرفکننده باقی مانده است.
آنجا آب جاری است…
بررسیهای میدانی مغستان نشان میدهد در محدوده تحت پوشش شرکت آب، برق و تاسیسات قشم، وضعیت آب در بسیاری از نقاط پایدارتر است. یکی از اهالی روستای حمیری میگوید در بافت اصلی روستا، آب تقریباً بهصورت ۲۴ ساعته در شبکه جریان دارد. با این حال، شهرک شهدای حمیری که در قالب مسکن جوانان احداث شده، همچنان فاقد شبکه آبرسانی است و ساکنان آن برای تامین آب به تانکر وابستهاند به گفته این شهروند، هزینه هر تانکر چهار مترمکعبی بین یک تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است. او همچنین میگوید آبشیرین و تصفیه شده با نرخ یارانهای عرضه میشود، اما برخی تانکرداران به دلیل انتظار در صف و صرفه اقتصادی پایین، استقبال چندانی از آن نمیکنند.
اینجا آب به نوبت میرسد
در بخش دیگری از جزیره، روایت دهیاران و ساکنان روستاها از شرایط متفاوتی حکایت دارد.
علی محمودی، دهیار جیجیان میگوید آب این روستا تقریباً هر دو ماه یکبار و به مدت ۴۸ ساعت در دسترس مردم قرار میگیرد. به گفته او، این میزان آب برای بسیاری از خانوادهها حدود دو هفته پاسخگوست و برای خانوادههای پرجمعیت یا دارای دام، مدت کوتاهتری دوام دارد. محمودی هزینه آب آزاد را ۱۵۰ هزار تومان به ازای هر مترمکعب و نرخ دولتی را ۶۰ هزار تومان اعلام میکند و میگوید با احتساب کرایه حمل، یک سرویس پنج مترمکعبی آب حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد. او نبود آب پایدار، هزینه بالای خرید آب و کرایه تانکر را از مشکلات اصلی روستا عنوان میکند.
احسان صالحی، دهیار منصورآباد نیز میگوید آب این روستا حدود سه ماه یکبار تامین میشود؛ به گونهای که خانههای نزدیکتر به شبکه حدود پنج روز و خانههای انتهایی حدود یک روز از آب بهرهمند میشوند. او میگوید میزان دوام آب به حجم مخازن ذخیره، تعداد اعضای خانوار و الگوی مصرف بستگی دارد و مردم بین ۱۲ مترمکعب تا چند ده مترمکعب آب در مخازن زیرزمینی ذخیره میکنند. به گفته صالحی، هزینه خرید تانکرهای چهار و پنج مترمکعبی بین یک میلیون و ۳۰۰ هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان متغیر است.
بشیر چری، دهیار کورزین نیز میگوید آب این روستا حدود هر ۷۵ روز یکبار تأمین میشود. او مهمترین مشکل را نبود تأمین پایدار آب و کمبود خرید تضمینی آب عنوان میکند و میگوید این میزان آب حدود یک ماه پاسخگوی نیاز مردم است و پس از آن، تأمین آب از طریق تانکر انجام میشود. چری هزینه آب تانکری را حدود ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر مترمکعب اعلام میکند.
در برخی روستاها، بخشی از ساکنان علاوه بر خرید آب تانکری، برای تأمین بخشی از نیاز خود از آب برکهها و چاههای قدیمی نیز استفاده میکنند؛ منابعی که به دلیل کیفیت متغیر، نگرانیهایی درباره سلامت آب مصرفی ایجاد کردهاند.
گره آب؛ مدیریت یا زیرساخت؟
یکی از مباحث مطرح در سالهای اخیر، مدیریت یکپارچه آب در قشم است. سازمان منطقه آزاد قشم معتقد است واگذاری مدیریت آب به این سازمان میتواند هماهنگی میان تولید، انتقال و توزیع را افزایش دهد و روند حل مشکلات را سرعت ببخشد. با این حال، تجربه میدانی مناطق مختلف جزیره نشان میدهد علاوه بر ساختار مدیریتی، عواملی مانند توسعه شبکه انتقال، ایجاد مخازن ذخیره، پراکندگی روستاها و تأمین منابع مالی نیز در کیفیت آبرسانی نقش تعیینکننده دارند.
پاسخی که نرسید
هفتهنامه مغستان برای بررسی دقیقتر وضعیت آبرسانی، محدوده خدماتی، ظرفیت تولید، پروژههای اجراشده و برنامههای آینده، پرسشهای خود را از طریق فرمانداری شهرستان قشم و روابط عمومی شرکت آب و فاضلاب هرمزگان پیگیری کرد، اما تا زمان آمادهسازی این گزارش پاسخی از سوی آبفای هرمزگان دریافت نشد. مغستان آمادگی دارد پاسخ رسمی این مجموعه را در ادامه این پرونده منتشر کند.
وقتی تولید، پایان ماجرا نیست
بررسی مغستان نشان میدهد مسئله آب در قشم، دیگر تنها به ظرفیت تولید و خرید تضمینی محدود نمیشود. توسعه آبشیرینکنها بخشی از مسیر را هموار کرده، اما در بخشی از روستاهای جزیره، زندگی همچنان با نوبت رسیدن آب، مخزنهای ذخیره و تانکر گره خورده است. توسعه زمانی معنا پیدا میکند که آب، نه فقط در آمار تولید، بلکه در زندگی روزمره همه ساکنان جزیره، به جریانی پایدار تبدیل شود.
انتهای پیام/.
