به گزارش پایگاه خبری چلبیم، نخستین مرحله از طرح ملی «خیرآب» با هدف باززندهسازی برکههای باران و ارتقای کیفیت آب ذخیرهشده در این سازههای تاریخی، در روستای گربدان جزیره قشم به بهرهبرداری رسید؛ پروژهای که با تلفیق دانش بومی و فناوریهای نوین، نقش برکههای سنتی را از مخازن ذخیره آب به بخشی از زیرساخت تابآوری آبی جزیره بازتعریف میکند.
در این طرح، برکههای سنتی ضمن حفظ ساختار تاریخی، به سامانههای نوین تصفیه و میکروبزدایی مجهز شدهاند تا امکان استفاده بهداشتی از آب ذخیرهشده فراهم شود. طراحی دهلیز ورودی برکه، ساماندهی محوطه، کاشت نخل و ایجاد فضای عمومی پیرامون این سازه نیز از دیگر بخشهای پروژه است.
برکههای باران در قشم تنها سازههایی برای ذخیره آب نیستند، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی مردم جزیره به شمار میروند. با وجود توسعه آبشیرینکنها و شبکههای انتقال آب، این سازههای بومی همچنان در برخی روستاها نقش مؤثری در تأمین آب دارند و در دورههای تنش آبی نیز اهمیت خود را حفظ کردهاند.
تجربه اختلال در بخشی از تأسیسات آبشیرینکن قشم و بروز تنش آبی در دهها روستای جزیره، بار دیگر ضرورت استفاده از ظرفیت برکههای باران بهعنوان پشتوانه مدیریت بحران را برجسته کرد؛ موضوعی که زمینه اجرای طرح «خیرآب» را با هدف احیای این زیرساختهای بومی فراهم ساخت.
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد قشم نیز در این مراسم با اشاره به روند پیگیری طرح یکپارچهسازی مدیریت آب جزیره اعلام کرد که پس از توافق با وزارت نیرو و تصویب در کمیسیونهای تخصصی و هیأت دولت، این طرح در انتظار ابلاغ نهایی قرار دارد. محمدرضا کلائی ابراز امیدواری کرد با اجرای این برنامه و همکاری دستگاههای مسئول، تا پایان سال ۱۴۰۵ تمامی شهرها و روستاهای قشم به آب سالم، پایدار و شبانهروزی دسترسی پیدا کنند.
وی با اشاره به ظرفیتهای طبیعی جزیره افزود: قشم با ۲۶۰ کیلومتر نوار ساحلی و توان تولید ۸۰۰ مگاوات برق، ظرفیت مناسبی برای توسعه تولید آب شیرین دارد و با اصلاح نظام توزیع و مدیریت منابع، میتوان این ظرفیت را بیش از گذشته در خدمت مردم قرار داد.
در ادامه این مراسم، امام جمعه شهرستان قشم نیز بر ضرورت بهرهگیری همزمان از دانش بومی و فناوریهای نوین در مدیریت منابع آب تأکید کرد و گفت توسعه آینده جزیره نیازمند مدیریت یکپارچه آب و انرژی و استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان در کنار تجربیات تاریخی مردم است.
مدیرعامل شرکت آب، برق و تأسیسات منطقه آزاد قشم نیز از توسعه طرح «خیرآب» در ۱۵ روستای جزیره تا پایان امسال خبر داد و گفت این طرح که از سال ۱۴۰۱ با مشارکت خیرین آغاز شده، علاوه بر باززندهسازی برکههای سنتی، فرهنگسازی مصرف بهینه آب را نیز از طریق اجرای طرح «هویار» در مدارس دنبال میکند. وی همچنین از تشکیل مجمع خیرین آب قشم برای حمایت از پروژههای آبرسانی روستایی خبر داد.
همزمان با بهرهبرداری از این پروژه، از کتاب «میراث آب قشم» اثر عبدالرضا دشتیزاده نیز رونمایی شد؛ اثری پژوهشی که حاصل سالها مطالعه میدانی درباره برکهها، آبانبارها و دیگر سازههای سنتی آب در روستاهای قشم است و تلاش دارد دانش بومی مدیریت آب در بزرگترین جزیره خلیج فارس را برای نسلهای آینده ثبت و حفظ کند.
